TERMS DENOTING INSTRUMENTS IN GEORGIAN TRANSLATIONS OF THE BIBLE


Research into the terminological aspects of Georgian musical instruments is especially important for a fundamental study of this field. A study of written sources will provide the opportunity to further deepen the existent knowledge published in various dictionaries and encyclopedias about Georgian terms denoting musical instruments.
Georgian translations of the Bible are some of the foremost sources for the study of terms for old Georgian instruments. In fact, every lexicographer or scholar who has dealt with instrumental terminology (Sulkhan-Saba Orbeliani, Ilia Abuladze, Ivane Javakhishvili, Otar Chijavadze, Manana Shilakadze, et. al.) has cited corresponding verses from the Bible. The study of instrumental terminology mentioned in the Bible translated in various languages is relevant all over the world, especially in English language academic literature.

One of the challenges during research is the identification of those old terms which are no longer used in modern times. Such terms widespread in ancient written sources exceed the number of terms extant in practice today by the dozens, with the definition of many of these words being unclear. Many of these words are foreign terms having entered the language through translation or transcription.

Terms denoting musical instruments mentioned in Georgian translations of the Bible have been sorted and studied in the article.



ТЕРМИНЫ, ОБОЗНАЧАЮЩИЕ ИНСТРУМЕНТЫ В ГРУЗИНСКИХ ПЕРЕВОДАХ БИБЛИИ


Исследование терминологических аспектов имеет особое значение для всестороннего изучения грузинского инструментария. Изучение письменных источников дает нам возможность еще больше углубить существующие знания о грузинских терминах, обозначающих музыкальные инструменты, переданных в различных словарях или энциклопедиях.
Грузинские переводы Библии являются одним из основных источников для изучения терминов, обозначающих старинные грузинские инструменты. Соответствующие цитаты из Библии были проверены практически всеми лексикографами или учеными, которые обращались к терминологии инструментов (Сулхан-Саба Орбелиани, Илья Абуладзе, Иване Джавахишвили, Отар Чиджавадзе, Манана Шилакадзе и др.). Изучение терминологии инструментов, упомянутых в Библии, переведенных на разные языки, актуально во всем мире, особенно в англоязычной научной литературе.
Одна из трудностей исследования - выявление старых названий, которые сегодня уже не используются. Таких терминов, распространенных в древних письменных источниках, на несколько десятков больше, чем число используемых сегодня терминов и значение большинства из них неясно. Среди них большая часть - это иностранные термины, которые вводится путем перевода или транскрипции.
В статье собраны и изучены термины, относящиеся к инструментам, упомянутые в грузинских переводах Библии.



საკრავების აღმნიშვნელი ტერმინები ბიბლიის ქართულ თარგმანებში


ქართული ინსტრუმენტარიუმის საფუძვლიანი შესწავლისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს მისი ტერმინოლოგიური ასპექტების გამოკვლევას. წერილობითი წყაროების შესწავლა შესაძლებლობას გვაძლევს კიდევ უფრო გავაღრმავოთ მუსიკალური საკრავების აღმნიშვნელი ქართული ტერმინების შესახებ არსებული ცოდნა, რაც სხვადასხვა ლექსიკონსა თუ ენციკლოპედიაშია გადმოცემული.
ძველი ქართული საკრავების აღმნიშვნელი ტერმინების კვლევისთვის ერთ-ერთი უმთავრესი წყაროა ბიბლიის ქართული თარგმანები. ბიბლიიდან შესაბამის ციტატებს იმოწმებდა, ფაქტობრივად, ყველა ლექსიკოგრაფი თუ მკვლევარი, ვინც საკრავების აღმნიშვნელ ტერმინოლოგიას ეხება (სულხან-საბა ორბელიანი, ილია აბულაძე, ივანე ჯავახიშვილი, ოთარ ჩიჯავაძე, მანანა შილაკაძე და სხვ.). სხვადასხვა ენაზე თარგმნილ ბიბლიაში მოხსენიებული საკრავების აღმნიშვნელი ტერმინოლოგიის კვლევა აქტუალურია მთელს მსოფლიოში, განსაკუთრებით, ინგლისურენოვან სამეცნიერო ლიტერატურაში.

კვლევისას ერთ-ერთი სირთულე იმ ძველი სახელწოდებების იდენტიფიცირებაა, რომლებიც დღეისათვის აღარ გამოიყენებიან. ძველ წერილობით წყაროებში გავრცელებული ასეთი ტერმინები რამდენიმე ათეულით აღემატება დღეს პრაქტიკაში არსებულ ტერმინთა რაოდენობას და მათი უმეტესობის მნიშვნელობა ბუნდოვანია. მათ შორის, დიდი ნაწილი უცხოური ტერმინია, რომელიც თარგმანის ან ტრანსკრიფციის გზით არის შემოსული.

სტატიაში ამოკრებილი და შესწავლილია ბიბლიის ქართულ თარგმანებში მოხსენიებული საკრავების აღმნიშვნელი ტერმინები.